Australian people can buy antibiotics in Australia online here: http://buyantibioticsaustralia.com/ No prescription required and cheap price!

Geneesmiddelen en rijvaardigheid

GENEESMIDDELEN EN RIJVAARDIGHEID
R.A. Bredewoud
Hoofd medische zaken CBR
Postbus 3014, 2280 GA Rijswijk
Inleiding
Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) is als organisatie vooral bekend vanwege het
toetsen van de rijvaardigheid: het rijexamen. Daarnaast toetst de afdeling Medische Zaken sinds 1951
echter ook de rijgeschiktheid: de lichamelijke en geestelijke geschiktheid voor het besturen van
motorvoertuigen. Bij gebleken geschiktheid geeft het CBR de zogenaamde Verklaring van
geschiktheid af. De aanvraag geschiedt door het insturen van een zogenaamd formulier Eigen
verklaring, een vragenlijst over voor het verkeer relevante aandoeningen en te koop bij CBR en op het
gemeentehuis.
Rijvaardigheid en rijgeschiktheid zijn verschillende begrippen, die echter nauw met elkaar verbonden
zijn. Een verminderde geschiktheid door bijvoorbeeld een verminderd gezichtsvermogen of een
beperkt gebruik van armen of benen zal de rijvaardigheid negatief beïnvloeden. Daarnaast kunnen
extra aangeleerde vaardigheden (bijvoorbeeld kijkstrategieën) een verminderde rijgeschiktheid
compenseren.
Bij het effect van medicijnen op het rijgedrag wordt traditioneel gesproken van het beïnvloeden van de
rijvaardigheid. Hoewel het daarbij dus eigenlijk gaat om een probleem van de rijgeschiktheid, met een
indirect effect op de rijvaardigheid, zal voor de duidelijkheid in het vervolg hier van gesproken
worden van invloed op de rijvaardigheid.
Uit meerdere onderzoeken en publicaties is intussen wel gebleken dat ook bepaalde geneesmiddelen
een negatieve invloed op de rijvaardigheid hebben. Dat gaat voornamelijk op voor middelen die een
dempende of stimulerende werking op het centraal zenuwstelsel hebben. Maar ook geneesmiddelen
die als bijwerking wazig zien, ernstige duizelingen of plotselinge slaapaanvallen hebben, kunnen de
rijvaardigheid beïnvloeden.
Vast staat wel dat het effect op de rijvaardigheid van geneesmiddelen niet zo duidelijk is als dat voor
alcohol. Daarover bestaat sinds de publicaties van RF Borkenstein [1] eigenlijk geen discussie meer.
Hij toonde aan dat het relatieve risico op een verkeersongeval bij een bloedalcoholpromillage tussen
0,5 en 0,8 al meer is dan 2 en exponentieel stijgt bij toenemende alcoholpromillages tot minstens 20
bij 1,5 promille.
Dilemma
In tegenstelling tot de genotmiddelen alcohol en drugs worden geneesmiddelen gebruikt in het kader
van een noodzakelijke behandeling (geneesmiddelenmisbruik daarvan uitgezonderd). Dat maakt dat er
bij het geven van een oordeel over de wenselijkheid van de gebruikte geneesmiddelen achter het stuur
een dilemma ontstaat: wat is erger het middel of de kwaal?
Soms is het antwoord hierop duidelijk, bijvoorbeeld voor anti-epileptica waarvan de Gezondheidsraad
in 1994 al schreef: “De aandoening waarbij deze middelen worden toegepast vormt een meer
wezenlijk probleem dan het geneesmiddel zelf” [2].
Voor de meest voorgeschreven rijgevaarlijke geneesmiddelen, de benzodiazepinen, is dat helaas niet
zo. Toen het dagblad Trouw enige jaren geleden naar aanleiding van de Internationale dag voor de
Geestelijke Gezondheidszorg een artikel plaatste met de kop “Ouderen slikken zich suf”, werd de dag
daarop in hetzelfde dagblad gereageerd door prof. dr. S. Thomas, hoogleraar huisartsgeneeskunde te
Rotterdam, onder de kop: “Laat ouderen toch lekker slikken”.
Onduidelijke regelgeving
Op grond van de WGBO heeft de arts informatieplicht, maar het is niet eenvoudig hier inhoudelijk
invulling aan te geven. Welke informatie is er eigenlijk voor arts en patiënt? De invloed die een
geneesmiddel op de rijvaardigheid heeft wordt in een specifiek onderdeel van de bijsluiter toegelicht,
maar hier betreft het meestal zeer algemene waarschuwingen.
Daarnaast bestaat nog altijd het zogenaamd “zwaarwegend advies” van de KNMP en KNMG van
1973. Iedere arts zou op het recept van een rijgevaarlijk geneesmiddel aangeven als verkeersdeelname
niet verantwoord was (d.c.p. = da cum prohibitione) en de apotheker zou vervolgens een rode sticker
op de verpakking plakken met de tekst “Bij gebruik geen voertuig besturen”. Wanneer de arts niets op
het recept vermeldde zou bij aflevering van rijgevaarlijke medicijnen de gele sticker worden geplakt:
“Dit geneesmiddel kan de rijvaardigheid beïnvloeden”. De praktijk was al snel anders, want artsen
gaven zelden iets aan op het recept en de gele sticker werd routinematige geplakt en intussen zelfs
vervangen door een automatisch geprinte tekst op het afleveretiket. De rode sticker is geheel
verdwenen.
Duidelijk mag zijn dat er rondom dit probleem vooral onduidelijkheid heerst. Met name wanneer de
vraag gesteld wordt wie aansprakelijk is voor de gevolgen van een ongeval onder invloed van
rijgevaarlijke geneesmiddelen. De bestuurder, die de vage bijsluiter anders had moeten interpreteren,
de arts die geen rijverbod oplegde of de apotheker?
Pogingen om deze verantwoordelijkheid naar het CBR af te schuiven zijn ook niet altijd even
geslaagd. Wanneer de inzet namelijk niet meer is dan “even de goedkeuring van het CBR vragen” dan
kan een ongeldigverklaring van het rijbewijs op basis van de bestaande regelgeving wel eens heel
ongewenst en pijnlijk zijn, zowel voor de rijbewijsbezitter als de behandelaar die adviseerde het CBR
in te schakelen. Tenslotte vragen sommigen zich af of de eisen die voor het CBR werden opgesteld,
wel bruikbaar is in andere situaties, waarbij niet direct sprake is van een rijbewijskeuring [3].
Classificatiesysteem
In Nederland wordt al ruim 25 jaar onderzoek gedaan naar en geschreven over de effecten van
rijgevaarlijke geneesmiddelen. Bekende namen op dit gebied J.F. O’Hanlon, J.J. de Gier, E.R
Volkerts, K. Brookhuis, J.G. Ramaekers en J.C. Verster met een recent proefschrift [4]. Tot
gewijzigde regelgeving leidde dit echter niet.
Het was prof. dr. O’Hanlon die begin jaren 80 een ‘standaard’ ontwikkelde voor het testen van de
effecten van geneesmiddelen op het rijgedrag [5]. Door middel van een camera wordt het
‘slingergedrag’ van de bestuurder onder invloed gemeten, of beter gezegd de mate van onder invloed
zijn wordt uitgedrukt in de Standaard Deviatie van de Laterale Positie (SDLP). Omdat de SDLP ook
voor verschillend alcoholpromillages is bepaald [6] kan vervolgens het effect van het geneesmiddel
worden vergeleken met het effect alcohol. Intussen wordt deze test beschouwd als een hoog
gevalideerde en sensitieve test en is toegepast in meer dan 50 studies bij zowel gezonde vrijwilligers
als patiënten.
Al snel leidden de resultaten van onderzoeken naar het effect van geneesmiddelen op de SDLP tot de
behoefte aan een genuanceerder classificatiesysteem dan de bekende gele of rode sticker. Eind 1988
kreeg daarom het Instituut voor Geneesmiddelen, Veiligheid en Gedrag (IGVG) van de Universiteit
van Maastricht het verzoek van de Ministers van WVC en Verkeer en Waterstaat om een nieuw
classificatiesysteem te ontwikkelen. Dit leidde tot een rapport dat in 1991 het licht zag en het
classificatiesysteem volgens Wolschrijn & de Gier voorstelde [7]. In de voorgestelde classificatie
worden rijgevaarlijke geneesmiddelen per middel en per dosis ingedeeld in drie hoofdgroepen,
onderverdeeld in 7 subgroepen. De categorieën zijn de volgende:

CATEGORIE I

Categorie I
Geneesmiddelen waarvan een negatieve invloed op de rijvaardigheid onwaarschijnlijk is. Onder verschillende experimentele omstandigheden is geen of slechts een verwaarloosbare beïnvloeding vastgesteld. Geneesmiddelen waarvan wordt aangenomen dat ze veilig zijn op grond van hun farmacologische profiel.
CATEGORIE II

Categorie II.1
Geneesmiddelen die waarschijnlijk een lichte negatieve invloed op de rijvaardigheid kunnen veroorzaken. Er is in sommige experimentele omstandigheden enige negatieve beïnvloeding vastgesteld. Geneesmiddelen die waarschijnlijk een matige negatieve invloed op de rijvaardigheid kunnen veroorzaken. Er is in meerdere experimentele omstandigheden een negatieve beïnvloeding vastgesteld. Geneesmiddelen waarvan een ernstige invloed op de rijvaardigheid onwaarschijnlijk is. Vanwege onvoldoende experimentele gegevens kan de mate (geen, licht, matig) niet worden vastgesteld.
CATEGORIE III

Categorie III
Geneesmiddelen die waarschijnlijk een ernstige invloed op de rijvaardigheid kunnen veroorzaken. In meerdere experimentele omstandigheden is herhaalde malen een sterke negatieve beïnvloeding vastgesteld. Geneesmiddelen waarvan op grond van het farmacologische profiel of op grond van een beperkt aantal studies wordt aangenomen dat ze een gevaarlijke beïnvloeding van de rijvaardigheid kunnen veroorzaken. In de studie van Wolschrijn zijn vervolgens ca. 45 internationale psychofarmacologen gevraagd om de bekendste rijgevaarlijke geneesmiddelen (benzodiazepinen, barbituraten, antidepressiva, bèta-blokkers, antihistaminica) in te delen volgens de voorgetelde classificatie. Als conclusie stellen de schrijvers dat het is aangetoond dat veel rijgevaarlijke geneesmiddelen kunnen worden geclassificeerd door een deskundigenpanel. Het daartoe ontworpen systeem wordt daarbij geaccepteerd door zowel deskundigen als betrokken instanties. De classificatie kreeg zelfs de goedkeuring van de EC Drug Regulatory Autorities van de Europese gemeenschap. Maar zoals bekend is echter met de uitkomsten ervan op het gebied van regelgeving in Nederland nog niets gedaan. Hier plakt men nog stickers. Belgisch Instituut Voor de Verkeersveiligheid (BIVV)
In België is eind jaren 90 de verkeerswetgeving aangepast en werd naast alcohol ook het gebruik van
drugs in het gemotoriseerde verkeer strafbaar gesteld. Er gingen geluiden op om ook het gebruik van
bepaalde rijgevaarlijke geneesmiddelen strafbaar te stellen, maar dat was nog een brug te ver.
Op het gebied van de geneesmiddelen koos men in plaats van strafbaarstelling voor duidelijke
informatie aan arts en apotheker. Het BIVV gaf daarop opdracht aan The Toxicological Society of
Belgium and Luxembourg (BLT) om aan de hand van de classificatie van Wolschrijn & de Gier de in
België voorgeschreven rijgevaarlijke geneesmiddelen in te delen.
In 1999 kwam de BLT met een uitgebreide literatuurstudie die werd uitgegeven door het BIVV [8].
Tevens gaf het BVVI een handzaam boekje uit met adviezen voor artsen en apothekers over de mate
van beïnvloeding van de rijvaardigheid van 11 groepen medicijnen. En hoewel de Belgische indeling
in tegenstelling tot de oorspronkelijke voorstellen slechts indeelt op stoffen en niet tevens op dosering,
is het op dit moment het meest bruikbare, recente document voor iedereen die een meer genuanceerde
advies wil geven dan alleen “dit middel kan de rijvaardigheid beïnvloeden”.
Met dank aan het BIVV, dat toestemming gaf voor het gebruik, is in de bijlage de indeling volgens de
BLT van de belangrijkste groepen opgenomen.
Literatuur

1. Borkenstein, RF et al. The role of the drinking driver in traffic accidents (the Grand Rapids Study). 2nd edition. Blutalcohol 1974 (11), Supp. 1. 2. Gezondheidsraad. Medische Rijgeschiktheid. Herziening advies 1985. Den Haag: 1994; publicatienummer 1994/04 van 26 mei 1994. 3. Glaser JP, Vleugels CMM. Wel of niet autorijden? Medisch Contact 2002; 17: 659. 4. Verster JC. Measurement of the effects of psychoactive drugs on driving ability and related psychological processes. Utrecht: Proefschrift Universiteit Utrecht 2002. 5. O’Hanlon JF et al. Diazepam impairs lateral position control in highway driving. Science 1982, 217: 79 6. Louwerens JW et al. De invloed van verschillende bloedspiegels alcohol op objectief meetbare aspekten van het feitelijk rijgedrag. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen, 1985. 7. Wolschrijn H, De Gier JJ, De Smet PAGM. Drugs and driving. 8. BIVV. Invloed van geneesmiddelen op de rijvaardigheid – Literatuurstudie. BIJLAGE
Indeling rijgevaarlijke medicijnen volgens systeem Wolschrijn & De Gier
BIVV Haachtsesteenweg 1405 B-1130 Brussel. e-mail:

ANTIDEPRESSIVA
1e generatie TCA
Amitriptyline III
Clomipramine II.2
Desipramine II*
Dosulepine II.2
Doxepine II.2
Imipramine II.2
Lofepramine II*
Nortriptyline II.2
Opipramol II*
Trimipramine II*
2e generatie TCA
Maprotiline II.2
Melitraceen II*
Mianserine III
Trazodon III
Viloxazine II.1
3e generatie TCA
Citalopram II.1
Fluoxetine II.1
Fluvoxamine II.1
Paroxetine II.1
Sertaline II.1
MAO remmers
Fenelzine II*
Iproclozine II*
Moclobemide II*
Nialamide II*
Lithiumzouten I

HYPNOTICA, SEDATIVA EN AXIOLYTICA

Benzodiazepinen met korte werkingsduur
Brotizolam II.2
Midazolam III
Triazolam II.2
Benzodiazepinen met mediaire werkingsduur
Alprazolam
Clotiazepam III*
Loprazolam II.2
Lorazepam III
Lormetazepam II.2
Oxazepam II.2
Temazepam II.1
Benzodiazepinen met lange werkingsduur
Bromazepam III
Chloordiazepoxide III
Clobazam II.1
Clonazepam II.2
Clorazepaat II*
Cloxazolam II.2
Diazepam III
Flunitrazepam III
Flurazepam III
Ketazolam III
Loflazepaat II*
Nitrazepam II.2
Nordazepam II*
Prazepam II*
Tetrazepam II*
Barbituraten
Amobarbital III
Brallobarbital III*
Fenobarbital III
Secobarbital III
Overigen
Meprobamaat III
Buspiron II.1
Zolpidem II.2
Zoplicon II.2

NEUROLEPTICA

Fenotiazinen
Chloorpromazine III
Dixyrazine II*
Flufenazine II*
Levomepromazine III*
Perfenazine II*
Pipotiazine III*
Promazine III*
Propericiazine III*
Prothipendyl III*
Thioproperazine II*
Thioridazine III
Thioxanthenen
Flupentixol II.2
Zuclopentixol II.2
Butyrofenonen
Benperidol II*
Bromperidol II*
Doperidol II.2
Haloperidol II.2
Melperon II*
Pipamperon II*
Difenylpiperidinen
Fluspirileen II*
Penfluridol II*
Pimozide II*
Overige
Risperidon II*
Clotiapine II*
Loxapine III*
Sulpirine II.2
Sultopride II.2
Veralipride II*
NARCOTISCHE ANALGETICA

Bezitramine III*
Buprenorfine III
Codeïne II.1
Dextromoramide III*
Dextropropoxyfeen II.2
Dihydrocodeïne II*
Fentanyl III
Methadon II.2
Morfine III
Pentazocine III
Pethidine III*
Piritramide III*
Tilidine III*
Tramadol II.2
H1-ANTIHISTAMINICA

1e generatie
Azatadine II.1
Broomfeniramine II.2
Carbinoxamine II.1
Chloorfenamine II.2
Cyproheptadine II.2
Dexchloorfeniramine II.2
Dimenhydrinaat III
Difenhydramine III
Hydroxyzine III
Ketotifeen II.2
Meclozine II.2
Mequitazine II.1
Promethazine III
Triprolide III
2e generatie
Astemizol I
Cetirizine I
Loratadine I
Terfenadine I

BETA BLOKKERS
Acebutolol I*
Alprenolol I*
Atenolol I
Befunolol I*
Betaxolol I*
Bisoprolol I*
Cateolol I*
Carvedilol II*
Celiprolol I*
Labetolol I*
Levobunolol I*
Metipranolol I*
Metoprolol II*
Nadolol II*
Oxprenolol II*
Pindolol II.2
Propanolol II.2
Tertatolol II*
Timolol II*

Source: http://www.preact.nl/downloads/preact_cbr_geneesmiddelen.pdf

Lwbk348-sec-ii.tex

CAPTOPRIL TEST (6.25 mmol/d) in women. (See also Section I:majora contain the terminal portion of the round CALCIFICATIONS, BLADDER “Urolithiasis, Adult, General”; Section I: “Urolithiasis,ligaments of the uterus and an obliterated remnant of DESCRIPTION Bladder calcifications on CT or Calcium Oxylate/Phosphate”; Section II:peritoneum similar to the tunica vaginalis, which may

Microsoft word - 1. the pharmacology of murder psych blog by rich norman .docx

The Pharmacology of Murder: SSRI Drugs, Hysterical Psychosis, 5-HT and Repression by Rich Norman We are in an age which is fraught with change, some positive and some less so. It seems as if the basic fabric of our culture has torn, as if a qualitatively new and distinct rash of horror and criminal activity has overtaken this age and defined it: the rampage killing, a new sort of crime which appea

Copyright © 2010-2014 Find Medical Article